ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਜਤਾਈ।
ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅੱਤਵਾਦ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਨੁਕਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ2007 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੱਠਜੋੜ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਤਨਾ ਅਲ-ਖ਼ਵਾਰਿਜ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। (TTP) "ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ" ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨੂੰ "ਮੌਜੂਦਾ ਹਕੂਮਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 2021 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ", ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਨ।
ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ ਰੂਸ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (SCO)ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗੁੱਟ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ 18,000 ਤੋਂ 23,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ, ਜੋ ਸਿਡਨੀ ਸਥਿਤ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੀਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਮੇਲ, ਯਾਨੀ ਕਈ ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਆਲਮੀ ਕੇਂਦਰ ਕਹਿਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਪਨਾਹਗਾਹ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੰਜ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ।
ਰੂਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਰਗੇਈ ਸ਼ੋਇਗੂ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਐਸਸੀਓ (SCO) ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ “ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ”, ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਉਈਗਰ, ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੀਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗਲੋਬਲ ਟੈਰਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ 2026 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ 2025 ਵਿੱਚ 1,139 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 1,045 ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇੰਡੈਕਸ ਇਸ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇੰਡੈਕਸ ਟੀਟੀਪੀ (TTP) ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਸਮੂਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 6,000 ਤੋਂ 6,500 ਟੀਟੀਪੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲੇ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 10 ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਮਲੇ ਸਾਬਕਾ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਬਾਹਰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 2007 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਅੱਤਵਾਦ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਵਧੇ ਹਨ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਟੀਟੀਪੀ ਨੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫ਼ਲਾਂ, ਨਾਈਟ-ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥਰਮਲ-ਇਮੇਜਿੰਗ ਯੰਤਰ, ਸਨਾਈਪਰ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਵਰਤੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ “ਡੀ ਫ਼ੈਕਟੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਥਿਆਰ ਪਰਮਿਟਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਨ”। ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਗੱਠਜੋੜ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੇ ਟੀਟੀਪੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਘਾਤਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
“ਡੀ ਫ਼ੈਕਟੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਥਿਆਰ ਪਰਮਿਟਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ।”
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਟੀਮ, ਟੀਟੀਪੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ
ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਟੀਟੀਪੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧੜੇ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕਚਹਿਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਸੀ। ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਆਸਿਫ਼ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ “ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ” ਕਿਹਾ।
ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਲੋਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟੀਟੀਪੀ ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈਐਲ-ਕੇ (ISIL-K) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਜਾਂ ਆਈਐਸਆਈਐਲ (ISIL) ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਟਿਕਾਣਾ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਾਖ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2022 ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦਾ ਆਗੂ ਅਯਮਨ ਅਲ-ਜ਼ਵਾਹਿਰੀ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੱਕਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਧੜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਿਰਾਜੁੱਦੀਨ ਹੱਕਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਦੀਆਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਟੀਪੀ (TTP), ਲਈ "ਸੇਵਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ" ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਘਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਕਿਊਆਈਐੱਸ (AQIS)ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਇਨ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਸਬਕਾਂਟੀਨੈਂਟ, ਸਮੂਹ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਾਖ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਯਮਨ ਅਲ-ਜ਼ਵਾਹਿਰੀ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਉਸਾਮਾ ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਯਾਹੀਆ ਗ਼ੌਰੀ ਦੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਸੈੱਲ ਹੇਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਜੋੜਦੇ ਹਨ: ਮਾਰਚ 2026 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਲ-ਕੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਹੁੰਚ
ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਲ-ਕੇ (ISIL-K)ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਸ-ਕੇ (ISIS-K) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 13 ਅਮਰੀਕੀ (US) ਫ਼ੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਇਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਲਾਏ ਗਏ। ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ 'ਤੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਮਸਜਿਦ 'ਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਇਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 31 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਲ (ISIL) ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 2026 ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਘੜਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ “ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ” ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਭਰਤੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਭਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਲ-ਕੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਆਪਕ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹਮਲੇ ਨਾਕਾਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਘਟ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚੀਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀ ਫ਼ੈਕਟੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ, ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਸਮੇਤ, ਈਟੀਆਈਐਮ/ਟੀਆਈਪੀ (ETIM/TIP)ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੂਵਮੈਂਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਈਗਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਖ਼ਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 250 ਮੈਂਬਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ “ਜਿਹਾਦ ਲਈ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਾਪਸ ਜਾਣ” ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨਵੇਂ ਸਾਧਨ
ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਜਵਾਬ
ਤਾਲਿਬਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਧਰਤੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਸ਼ਰਨ ਏਜੰਸੀ ਅਨੁਸਾਰ, 2021 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਬਲ ਆਈਐਸਆਈਐਲ-ਕੇ (ISIL-K) ਨਾਲ ਲੜੇ ਹਨ।
ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਸਤ 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 2,000 ਟੀਟੀਪੀ (TTP) ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਆਗੂ ਹਿਬਤੁੱਲਾ ਅਖ਼ੁੰਦਜ਼ਾਦਾ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਟੀਟੀਪੀ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲਵੇ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ, ਪਰ ਇਕਲੌਤਾ ਨਹੀਂ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਖ਼ਿੱਤੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਟੈਰਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਉਪ-ਸਹਾਰਾਈ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੁਮੇਲ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ: ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਇੱਥੇ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾਈ ਬੈਠੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸਬੂਤ ਕਿ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ।
“ਇਸਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉੱਥੇ ਟਿਕਾਣਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਇਹੀ ਉਹ ਦਲੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੇਂਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਇਸਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿੱਥੇ 2007 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉੱਥੇ ਟਿਕਾਣਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਸਕੋ, ਕਿਰਮਾਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੱਕ, ਭਰਤੀ ਕਰਨ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ, ਹਥਿਆਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਸਰੋਤ
- ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੀਮ ਦੀ 37ਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ, ਐੱਸ/2026/44, 4 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026
- ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਂਡ ਪੀਸ, ਗਲੋਬਲ ਟੈਰਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ 2026
- ਯੂਐੱਸ (US) ਦਫ਼ਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, 2026 ਸਾਲਾਨਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ
- ਯੂਐੱਸ ਦਫ਼ਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਅੱਤਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਗਾਈਡ: ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਸ (ISIS)-ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ
- ਏਕੇਆਈਪ੍ਰੈੱਸ (AKIpress) (ਤਾਸ (TASS)), Between 18,000 and 23,000 militants operating in Afghanistan: Shoigu
- ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਰਿਪੋਰਟ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਮਾਰਚ 2026 ਮਾਸਿਕ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ
- ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੀਮ ਦੀ 38ਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ, ਐੱਸ/2026/651, 10 ਅਗਸਤ 2026
- ਯੂਐੱਸ ਕਾਂਗਰੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ: ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਯੂਐੱਸ ਨੀਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ (ਆਰ45122), 10 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ
- ਯੂ
